Bloggfrslur mnaarins, oktber 2010

„Sklinn ekki a sinna trboi"

Endurbirti hr grein mna r Morgunblainu fr 2. aprl 2005, bls. 36.

Ofangreind or [heiti greinarinnar]eru tilvitnun pskapredikun sr. Karls Sigurbjrnssonar biskups (sj frtt Morgunblasins 29. mars sl.). predikuninni sem tdrttur var fluttur r msum ljsvakamilum um helgina kvartai hann undan v a fmennur rstihpur vildi koma frslu um kristni t r sklum.

Trbo ea frsla?

N veit g ekki rstihp" sr. Karl vi, en tel lklegt a hann vsi m.a. til mikillar umru sem var fyrir skmmu um trarbragafrslu og trbo sklum, m.a. kjlfar mlings sem vinstri grnir stu fyrir um mijan febrar sl. mlinginu og umrum kjlfari komu fram alvarlegar upplsingar um umfang trbos opinberum sklum, m.a. um kristi bnahald. g minnist srstaklega samtals vi grunnsklastjra Keflavk sem s hreint ekkert athugavert vi bnahald sklanum hj henni.

ljsvakamilunum, sem g fylgdist me um pskana, var ekki birtur s hluti predikunar sr. Karls sem g setti fyrirsgnina. Hn er lykill mlsins: Sklinn ekki a sinna trboi". Hvorki leik-, grunn-, framhalds- n kennarasklar eiga a boa tr. Hins er a einmitt trbo sklum, gagnrnar kirkjuferir og bnahald sem valda v a barttuflk fyrir trfrelsi og frelsi til trleysis treystir ekki sklum til a stunda hlutlaust frslustarf um trarbrg. Gagnrni slkar tilhneigingar til trbos, .e. rugling trboi og frslu, kom fram nefndu mlingi, m.a. mli sr. Sigurar Plssonar, en hann var um alllangt skei nmstjri menntamlaruneytinu og ekkir e.t.v. manna best stu essara mla. Sr. Karl arf v ekki a vera undrandi a kristindmsfrslan s gagnrnd. Hverjir skyldu stunda slkt trbo? Eru a kristnir kennarar sem ekkja ekki muninn trboi og frslu? Ea er prestum n kennaramenntunar enn falin kristindmsfrslan einhverjum sklum?

Kristindmur og satr sgu jar

A mnum dmi er ekkert elilegt vi talsvert mikla kristindmsfrslu en hn tti ekki a vera srstk nmsgrein heldur hluti af menningarfri, lfsleikni, sifri ea samflagsfri, og ef flk vill, trarbragafri. Srstaklega er etta mikilvgt vegna ess a slensk menning verur tpast skilin n umtalsverrar ekkingar tvennum trarbrgum umfram nnur, .e. kristinni tr og satr. En mrg nnur trarbrg eru vissulega samofin sgu okkar og ngrannalanda okkar, ekki sst slam. ar a auki er kristni ein af meginstoum slenskrar lggjafar og ess sigis sem flestir vilja rkta me ungu flki. Sst af llu gti g, sem er menntaur sem sgukennari, bori mti slkum stareyndum.

a hltur v a vera til vansa a trlaust flk og flk af minnihlutatrarbrgum telji sig kni til a taka brn sn r kristindmstmum - vegna trbos - annig a au fari mis vi mikilvga frslu. Ea einstaklingar hpi kennara sem ekki tilheyra ltersku jkirkjunni treysti sr ekki til a kenna kristin fri, einmitt kannski af v a au heita kristin fri og nnur trarbrg" eru ar sem einhvers konar vihengi. A gleymdum rtti flks til a ahyllast engin trarbrg.

Hins vegar veldur a rfum ruglingi a kalla nmsgreinina kristin fri og mr finnst a lterska jkirkjan urfi a stta sig vi a setja innihaldi ofar forminu. Ea vill kirkjan kannski njta forrttinda opinberum sklum? a er alls ekki hgt a verjast eirri hugsun eftir a hafa lesi frttir af predikuninni og heyrt ungann rdd sr. Karls v sem var teki upp frttum Rkistvarpsins.

Frelsi til trleysis

Sr. Karl ttast a sklar komi til me a lta sem tr skipti ekki mli" og e.t.v. er a rtt a einhver skoanasystkina minna barttu fyrir trfrelsi og frelsi til trleysis telji svo vera og vilji veg trar og rtt eirra sem ahyllast tr sem minnstan. g hef bara ekki ori var vi etta sjnarmi eim hpi flks sem g umgengst heldur vert mti a fjlmargir eirra sem berjast fyrir ess httar frelsi telja a tr skipti mjg miklu mli - vri ekki anna a lemja hfinu vi steininn? En vi gerum rttltiskrfu a trleysi s virt jafnt og trarbrg opinberum sklum - anna vri mismunun.

Askilnaur leik- og grunnsklastarfs fr kirkjustarfi og trboi er bersnilega afar brnt verkefni mia vi r upplsingar sem komu fram mlingi vinstri grnna og umrum samflaginu kjlfar ess. A essu arf a huga yfirstandandi nmskrrvinnu vegum menntamlaruneytis. Um etta erum vi sr. Karl greinilega alveg sammla ef g skil or hans rtt, tt vera kunni a okkur greini um leiir til ess. annig vill hann a Kennarahsklinn (og vntanlega einnig arir kennarasklar) skipi kristni og rum trarbrgum meal kjarnagreina. g tek undir a a urfi a efla ekkingu kennara v hvernig a kenna um tr og trarbrg en efast strlega um a plss s fyrir kristin fri sem skyldugrein kennaranmi mean bitist er um hverja vinnuviku v nmi. Kannski sameining trarbragafra vi menningarfri ea lfsleikni og sifri gti auki a rmi?


N stefna menntamlum

N stefna menntamlum - rsing Samtaka hugaflks um sklarun:

Sjlandsskla, Garab5.-6. nvember

Efni: N stefna menntamlum: Hvernig hrindum vi henni framkvmd?
Lsi Lri Jafnrtti - Menntun til sjlfbrni Skapandi starf

Fstudaginn 5. nvemberhefst dagskr kl. 14.00.

vera stutt, fjlbreytt erindi um lykilhugtkin (grunnttina)fimm.

Fyrirlesarar:

Gurn Ptursdttir flagsfringur:

Lri sklastarfi og fjlmenningarleg kennsla

Hanna Bjrg Vilhjlmsdttir framhaldssklakennari:

H! Erum vi a tala saman hrna!Jafnrtti sklastarfi!

Kristn Vala Ragnarsdttir forseti Verkfri- og nttruvsindasvis Hskla slands:

Menntun til sjlfbrni

lf rhildurlafsdttir framkvmdastjri hj Evrpurinu:

Lri og mannrttindi menntun og sklastarfi: stefna Evrpursins

Rsa Gunnarsdttir srfringur hj mennta- og menningarmlaruneytinu:

Skapandi sklastarf

Stefn Jkulsson lektor vi Menntavsindasvi Hskla slands:

Hva er lsi?

Nnari upplsingar: http://skolathroun.is/?pageid=80


jkirkjan um tengsl kirkju og skla

Hr er riji kafli r frslustefnu jkirkjunnar. g s ekki betur en jkirkjan tli sr umtalsvert hlutverk. g spyr srstaklega hvortumburarlyndi" gagnvart brnum, sem taka ekki tt trarlegum athfnum sklatma, s ng? Ekki tlast kirkja, sem starfar anda Jes Krists, til a eim veri fengin nnur verkefni" eins og ritstjri Frttablasins lagi til forystugrein n vikunni? Sklastarfi verur a vera annig a brn taki tt v sem er dagskr, anna er engu barni bolegt. Sklarnir urfa a taka byrg essu, en ekki kirkjan. ess vegna tel g a menntamlaruneyti eigi a taka forystu v a setja reglur, en ekki lta hana eftir einni kirkjustofnun sem hefur rurshagsmuni ea trboshagsmuni.Rttk tillaga mannrttindars Reykjavkurborgar hefur egar jna v hlutverki a hreyfa vi mlinu.

III. Kafli: Kirkja og skli

Markmi:

  • Koma skal til mts vi kennara kristnum frum svo eir geti betur sinnt v starfi sem sklinn hefur fali eim, a mila ekkingu kristnum trar- og menningararfi.
  • Styja arf kennara vi a temja brnum og ungmennum umburarlyndi gagnvart eim sem hafa nnur lfsvihorf. Koma a umru um mtun menntastefnu jarinnar me skrum htti.

Verkefni:

  • Sknir og stofnanir jkirkjunnar eigi samstarf vi leikskla/skla um heimsknir og frslu, slgslu, fallahjlp og krleiksjnustu.
  • jnusta kringum htir kirkjursins
  • Frsla og nmskei fyrir kennara kristinfri
  • Ger tarefnis um kristinfri og trarbragafri, t.d. um kirkjulegar athafnir
  • Frsla og fyrirlestrar hj foreldraflgum, m.a. um fll og gildismat
  • Sjlfstyrking fyrir nemendur efstu bekkjum grunnskla
  • Lfsleikni fyrir framhaldsskla ar sem hersla er tilvistarspurningar.

http://kirkjan.is/stjornsysla/stefnumal/fraedslustefna


Sjnarhorn um menntun til sjlfbrni

rstefnu Menntavsindasvis Hskla slands fstudaginn, 22. okt. nk., er grarlega fjlbreytilegt efni. RannsknarhpurinnGETA mun segja fr rannskn sn kennara til menntunar til sjlfbrniog fleiru r rannsknar- og runarstarfi snu nna fstudaginn. essi mlstofa hefst kl. 11 og lkur kl. 12:30og er stofu E303sem er elstu og hstu byggingunni vi Stakkahl, mistiganum upp. Vi tlum gan tma til umrna eftir stuttum erindum. Mlstofan heitir GETA til sjlfbrni menntun til agera.
Allyson Macdonald, prfessor, H
Mehfundur: Auur Plsdttir - sem flytur erindi
Sn kennara menntun til sjlfbrni

Stefn Bergmann, dsent, H
Mehfundur: Eygl Bjrnsdttir, HA
Samflag og sjlfbrni menntun barna og unglinga

Inglfur sgeir Jhannesson, prfessor, H / HA
Menntun til sjlfbrni veri merkjanleg kennaramenntun" - (tilvitnun tekin r njustu stefnu rkisstjrnarinnar um Velfer til framtar).

Sj nnar: http://vefsetur.hi.is/menntakvika/dagskra_1100_1230


Heterosexismi og hinsegin nemendur

dagskr Menntakviku, rstefnu Menntavsindasvis Hskla slands fstudaginn kemur, ann 22. oktber er margt dagskr. Hr er dagskr RANNKYN, Rannsknarstofu um jafnrtti, kyngervi og menntun, sem er fr Kl. 9.00 - 10.30 stofu K102 hsi H vi Stakkahl (sj nnar http://vefsetur.hi.is/menntakvika/dagskra_0)

Steinunn Helga Lrusdttir, lektor, H
Mtan um jafna stu kynjanna. Sama sn lk staa

rds rardttir, lektor, H
Hugmyndir leiksklabarna um kvenleika og karlmennsku

Jn Ingvar Kjaran, doktorsnemi, H
Mehfundur: Inglfur sgeir Jhannesson, prfessor, H/HA
... g myndi alltaf enda me einhverri stelpu ...
Hetersexismi og hinsegin nemendur

Bjargey Ggja Gsladttir, sklastjri Upplsingatkniskla Tknisklans
Kynlgar hindranir vegi fyrir atvinnuformum og framtardraumum:
Hentar nmsframbo framhaldssklanna llum stlkum?

Vbeka Svala Kristinsdttir, meistaranemi, H
Mehfundur: Gun Gubjrnsdttir, prfessor, H
Broti hjarta: Upplifun stlkna af samskiptarsarhneig grunnsklaaldri


Eiga nemendur a skilja tilfinningarnar eftir heima?

Afskaplega hugaver rstefna til heiurs Erlu Kristjnsdttur lektors sem var sjtug n vikunni, haldin hsni H Rauarrholti, gengi inn fr Hteigsvegi. Um 220 manns hafa skr sig, en g vona a a s enn plss. Upplsingar http://www.skolathroun.is/?pageid=79og dagskr: http://starfsfolk.khi.is/ingvar/EK/


Umhyggjan heima llum sklum

UMHYGGJAN HEIMA LLUM SKLUM: Hlutverk, vifangsefni og sjlfsmynd kennara 21. ld.

Opnunarfyrirlestur mlingi Kennarahskla slands 18.19. oktber 2007. Hfundur: Inglfur sgeir Jhannesson, prfessor vi kennaradeild Hsklans Akureyri [settur neti 19. oktber 2007 me minni httar lagfringu, lagfrur 20. oktber, eftirskrift 2 lagfr 1. nvember 2007] Fyrirlestur endurbirtur breyttur bloggsu. ur birtur http://www.ismennt.is/not/ingo/umhy.htm


Umhyggja er or sem vekur upp notalegar tilfinningar, a er tkn um hlju og fallegar hugsanir. En er umhyggja fyrsta hugtaki sem kemur hugann egar rtt er um skla? Umhyggja er rugglega ein af fyrstu hugmyndunum sem kemur hugann um leikskla og lka um grunnskla, a.m.k. yngstu bekki hans. En er hn fyrsta hugmyndin um hskla- ea framhaldssklastarf? a er g ekki viss um. tla g a halda v fram a umhyggja eigi a vera kjarni sklastarfsins llum sklum llum sklastigum og lka sklum utan sklakerfisins, svo sem endur- og smenntun starfsgreina, raunar hvarvetna ar sem kennsla fer fram.
I.Undirtitill erindisins er hlutverk, vifangsefni og sjlfsmynd kennara 21. ld. Hlutverki kennara gagnvart nemendum, a.m.k. eins og a var 20. ld, m skipta tvennt: Annars vegar a koma llum til nokkurs roska. Og hins vegar a leia ljs einhvers konar sannleik um verldina kringum okkur. essi sannleikur getur veri flkinn og hann getur veri afstur auk ess sem sumir kennarar leggja herslu a kenna nemendum engan srstakan sannleik, heldur aferir vi a meta hva er rtt og satt. En eim tilvikum er samt um a ra einhvers konar leit a sannleik. Menntun okkar sem kennara flttar essi tvenns konar hlutverk saman eirri ekkingu, vihorfum, tilfinningum og leikni sem vi rktum me okkur sem kennarar (Inglfur sgeir Jhannesson, 1997, Kennarar, menntun og sjlfsmynd). Umhyggjan gengur vert gegnum essi hlutverk, hn flttast saman vi ekkingu, vihorf, tilfinningar og leikni.Eflaust m deila um hvort essi tvenns konar hlutverk sem g nefndi, .e. a koma flki til roska og leia ljs sannleik, lsi hlutverki okkar ngilega vel. a m lka rkra hvort hlutverk kennara s a aukast. Til a varpa ljsi etta tla g a ra stuttlega hver eru vifangsefnin bak vi hlutverki en au tel g a hafi breyst og raun aukist. essu efni geri g ann greinarmun hlutverki og vifangsefnum a hlutverki tengist faglegri sjlfsmynd en vifangsefni merkir einfaldlega a sem arf a fst vi hverju sinni. Rkin fyrir fullyringunni um a vifangsefni kennara su a breytast ski g erlendar og innlendar rannsknir. Spnski menntunarfringurinn Jose Esteve dr saman tlf svi sem hafa breyst ea bst vi, yfirlitsgrein sem birt var rinu 2000: etta eru: N byrgarsvi, tilbo fjlmila samkeppni vi sklana, krfur fjlmenningarsamflagsins, greiningsefni og mtsagnir kennslunni, flagsleg ea plitsk viring fyrir menntun, gagnrni sem beinist a kennurum og sklakerfinu, flagsleg staa kennara efnishyggjusamflagi, sr rf a bta nmsefni og auka vi nmskrna, munurinn rfum og bjrgum sklanna, agi, og loks lag kennara. vitalsrannsknum mnum vi slenska grunnsklakennara sl. tu rum, koma fram sambrilegir ttir sem styja skoun a kennarastarfi feli sr fleiri vifangsefni en a geri fyrir 3040 rum. Alveg srstaklega lgu vimlendur mnir herslu fjlbreytileikann meal barnanna, og hfu mest huga margvslega ftlun ea nmsrugleika. Einnig lgu vimlendur mnir herslu a eir teldu vera auknar krfur til kennara um samvinnu vi ara kennara og fagaila (sj IJ, 1999, 2006).Annar erlendur menntunarfringur er Victoria Carrington, hn er strlsk. g las nlega grein eftir hana nefnist Globalization, Family and Nation state: Reframing family in new times, gti tlagst sem hnattving, fjlskyldur og jrki: nrri t arf a endurmeta hvernig vi hugsum um fjlskyldur. Carrington gerir a umtalsefni hrif hnattvingar sklastarf og hvernig samflg vera senn sundurleitari innbyris en um lei vissan htt lkari hvert ru v a vi urfum a fst vi smu vifangsefnin hvarvetna verldinni. Carrington rir enn fremur um breytingar fjlskyldugerum og nefnir fyrsta lagi a sem hn nefnir kreppu feraveldisins sem er tilkomin af m.a. lkum fjlskyldugerum og vinnu kvenna sem eflir sjlfsti eirra. Enda tt Carrington bendi a fjlskylduform hafi alltaf gegnum tina breyst, telur hn a hugtaki fjlskylda eigi eftir a vera randi, .e. ef vi berum gfu til a tvkka a. Vi hfum t.d. urft, gu heilli, a tvkka a hr landi annig a a ni yfir samblisform homma og lesba. etta gildir ekki sur um lka samskiptahtti flks sem a flytur me sr milli landa v a fjlskylduform og samskiptahttir vera fjlbreyttari me slkum flksflutningum.En hvernig bregst svo sklakerfi vi fjlskyldubreytingum? Bara v hagnta mli hvernig samskiptum er htta vi brn foreldra sem ekki ba saman, en hafa sameiginlegt forri? Me v njasta sem g heyri rtt gst egar essi fyrirlestur var kveinn: Brn sem urfa a vera tveimur sklum til skiptis vegna ess a au ba til skiptis hj foreldrum snum sem ekki ba sama hverfi ea sama landshluta. g skil gtlega enna vanda og skil a etta er ekki endilega auvelt vifangsefni, hvorki fyrir foreldrana n grunnsklana ef horft er srstaklega til eirra. g tel a etta s mjg dmigert ntt vifangsefni, vifangsefni sem arf a leysa me hagsmuni barns huga, og a er ekki hgt a ba til eina reglu um hvernig a er gert. En um lei og slkum vifangsefnum fjlgar lra sklastjrar og kennarar hvernig skynsamlegast er a koma til mts vi njar arfir af slkum toga.g held a ll au fjlbreyttu vibtarvifangsefni sem g hef drepi og a ralangt fr v a vera tmandi valdi v a hlutverk kennara s a breytast hvort sem a er a aukast ea ekki. Kennarar eru kvnir fyrir auknu lagi en vi sem kennarar hfum ekkert endilega fari yfir a hvort vi urfum a endurmeta hlutverki ljsi breyttra og sennilega straukinna krafna. etta kostar ryggisleysi vi ttumst a valda ekki hlutverkinu, geta ekki leyst vifangsefnin, sjlfsmyndin getur skaddast.
II. g tla v a sna mr a v a ra um umhyggju sem faglegt gildi. g tel mikilvgt a vi rum me okkur hugmyndir um hva umhyggja starfi kennara og umhyggja sklastarfinu llu merkir, hvaa vifangsefni hn hefur fr me sr, ea hvaa hrif hn hefur hvernig vi nlgumst vifangsefnin fr degi til dags, ri til rs. J, og lka hvaa hrif umhyggjan hefur sjlfsmynd karla og kvenna kennarastarfi.En er umhyggja faglegt gildi? Er hn ekki persnulegur eiginleiki, jafnvel kynlgur eiginleiki, aallega bundin vi konur? g tla a taka strax fram a g hef ekkert mti v a umhyggja s persnulegur eiginleiki; a er bara af hinu ga. En g held samt a hn s hvorki mefdd krlum n konum og a allir urfi a tileinka sr umhyggjusm vinnubrg og vihorf starfi me ungu flki og annars staar ar sem kennsla fer fram, og raunar llum vettvangi ef t a vri fari. annig komi hinn meinti persnulegi eiginleiki a alls engum notum ef persnan kann ekki a vinna vi fagi sitt samrmi vi enna meinta eiginleika.g er hr me tvenns konar lkingar um umhyggju. fyrra lagi murlega umhyggju sem g lt sem vinnubrg ar sem er fast a v hugsa fyrir nemendur ea skjlstinga, fylgst me eim fr degi til dags ea viku til viku. Sem dmi um slk vinnubrg er egar g minni hsklanema, kennara meistaranmi, a skiladagur nlgist ea skrifa eim, sem a stjrna nstu mlstofu, orsendingu um a hann ea hn megi senda mr fyrirspurn og f sm asto eitthva sem fullori flk er furu feimi vi a gera. etta er einkum gert egar hsklakennarinn veit a erfiir hjallar eru a nlgast en ekki endilega hvenr sem er. Murleg umhyggja getur lka falist v a koma sr upp ngum huga rtt sem drengur horfir ea eirri tnlist sem hann hlustar , ea horfa myndbndin, jafnvel tlvuleikina, sem eru vinsl meal unglinga. Hr er g a vitna Geri Dagsdttur unglingakennara (dulnefni), sem g talai vi fyrir nokkrum rum um drengi en hn lsti sambrilegum vinnubrgum gagnvart stlkum en hn yrfti e.t.v. a hafa minna fyrir v, r kmu fremur til sn me mis ml eins og vinkonutogstreitu ea starsorg. etta er sjlfu sr alveg a sama og egar g tala um bleikar brur vi unga frnku hvort sem mr aftur lkar vi Barb-hugmyndafrina ea ekki hef g huga a spjalla vi frnkuna og kynnast v hverju hn hefur huga . sara lagi er til hugtaki prestleg umhyggja sem er ing pastoral care .e. umhyggja fyrir slinni og velfer hennar framtinni, tilhneiging til ess a breyta barninu og bta a (Popkewitz, 1998). Enda tt g hafi ekkert mti umhyggju fyrir slinni og eim rkum, sem g urfti oft a beita hr fyrndinni fyrir meira en 20 rum egar g var sgukennari ( Menntasklanum vi Sund og enn fyrr Breiholtsskla), a sagnfrileg ekking vri nausynleg framtinni, eru mn rk au a a er ekki ng a hugsa til framtar heldur verur a skoa arfir nemenda sem tkum tt a ala upp ninu. Og etta lka vi um framhalds- og hskla gleymum v ekki nemendur eirra hafa lka rf fyrir umhyggju eins og g nefndi an.g ttast verulega a umtal um a kvennamenning s mikil leiksklum og a hn leggi undir sig skla rum stigum geti ori til ess a kennslukonur og kennslukarlar llum sklastigum forist a sna murlega umhyggju ea forist a halda v lofti a hn s kjarnagildi sklastarfsins. Murleg umhyggja er auvita samlking um au vinnubrg og vihorf sem kennarar af bum kynjum og llum aldri urfa a tileinka sr pnulti strnispkaleg samlking til a undirstrika a a eru ekki bara konur sem urfa a geta hasla sr vll vettvangi karla heldur er lka nausynlegt a karlar eigi tkifri vettvangi sem hefur einkum veri vettvangur kvenna. Hr hef g leikskla srstaklega huga v a raun og veru er stutt san grunnsklar voru ekki sur, jafnvel fremur, vettvangur karla en kvenna.J, g tla a halda v a fram a a s umhyggja ninu sem skiptir hva mestu mli starfi kennara. dgum skilvirkni- og rangursorru og herslu stjrnunarskipulag og fjrhagslegan rekstur skla er umhyggja sjlfsagt ekki efst forganglistum eirra er sklapltk ra annig vi kennarar verum e.t.v. feimin vi a halda henni lofti sem kjarnatti starfinu. En vi ttum ekki a vera a.g tla n samt a klikkja t me v a rttlta umhyggju ekki bara t fr sjlfgildi hennar heldur lka v hvernig hn tengist krfum um rangur til skla. Ein tegund rangurs felst v nemendur ljki sklanmi snu me sma. etta ekki sst vi um framhalds- og hskla ar sem va er talsvert brottfall r nmi. Til ess arna arf a fylgjast vel me nemendum og eim vanda sem eir lenda og finna leiir til a styja . a verur tpast gert nema me umhyggju a leiarljsi, lka egar rnt er brottfallstlur og hvort ar megi finna einhver mynstur. Losum okkur lka vi hugmynd a s sem plir tlum s ekki einmitt umhyggjusamur.
III.g tel a umhyggja s hluti af menningararfinum. v sambandi langar mig a reifa stuttlega hugmyndir bandarska heimspekingsins Jane Roland Martin (1992, 1996) hugmyndir sem g hef mjg hrifist af. Hn vill t.d. tvkka heimilisfrina annig a hn taki yfir fleiri svi en hn gerir dag og veri a heimilis-, fjlskyldu- og samskiptafrum.Martin (1996) hefur rtt ann vanda ntmaskla vi milun og vihald menningararfsins r hve miklu efni s a moa og a sklatmi s ekki rjtandi aulind. ekkt er menntaumbtafrunum a hefir ra miklu um nmsefni og erfitt er a hrfla vi nmsefni til a koma ru efni a. Martin vill a skilgreining menningararfsins s vkku annig a umhyggja, hugi og tengsl tilheyri menningararfinum. g nota orin umhyggju, huga og tengsl sem tilraun til a a orin care, concern og connection, .e. c-in rj, en hr vsar Martin til r-anna riggja, reading, writing and arithmetic, .e. lestur, skrift og reikningur. Martin telur a umhyggja, hugi og tengsl tilheyri menningararfinum, ekki sur en s menning sem varveitt er bkum og sfnum og rum stofnunum svokallarar hmenningar. Martin bendir a fjlskylda og heimili hafi lengi s a mestu leyti um milun og run umhyggju, huga og tengsla enda uru almenningssklar tpast a veruleika fyrr en 20. ld. etta skiptir meira og meira mli eftir v sem brn og unglingar eru fleiri r, lengri tma rsins og fleiri klukkustundir hverjum degi skla. a merkir a sklar bi hafa meiri tma og betri mguleika til a sinna essu vifangsefni. eir beinlnis vera a taka a sr milun strri hluta menningararfsins en eir ur sinntu, ar me talin c-in rj: care, concern, connection; umhyggju, huga og tengsl
IV.Eitt af mest spennandi vifangsefnum menntunarfranna er a sp lkar krfur til karla og kvenna kennarastarfinu og lkar vntingar til barna eftir kyni. etta er spennandi vegna ess hve mtsagnakennd orran er og vntingarnar til okkar sem kennslukarla og kennslukvenna. g notai hr an lkinguna murleg umhyggja. Gti slk lking flt karla fr v a skjast eftir kennarastarfinu? Nei, varla, ekki ef lkingin er lsing starfinu og vntingum og krfum sem gerar eru til kennara um vinnubrg og vihorf. En fli hn karla fr held g hn fli karla sem g kri mig ekkert endilega um a starfi sem kennarar. etta segi g vegna ess a s umhyggja sem lsa m sem murlegri er a mnum dmi kjarnattur starfsins. Karlmaur ea kona sem flist slkar krfur varla erindi kennarastarfi.g hef lesi miki af innlendum og erlendum rannsknum um lkar krfur til karla og kvenna. Sumt af v efni er virkilega hrollvekjandi, eins og a a s vifangsefni kennslukarla srstaklega a halda uppi aga og skikk sklastarfinu, ea minna hrollvekjandi eins og a a s srhlutverk a leika sr ti me brnunum rslaleikjum. N m vel vera a etta su hvort tveggja ttir sem einhverjar kennslukonur forast g vil engan veginn fortaka fyrir a en mli er a g, sem er kennslukarl hsklastigi, myndi forast margt af v sem virist tlast af kennslukrlum yngri sklastigum. Annars elis er s tiltlan a kennslukarlar taki a sr hlutverk hsvara, sem m.a. kom fram meistaraprfsrannskn nnu Elsu Hreiarsdttur vori 2006 fr Hsklanum Akureyri en hn talai vi slenska karlkyns leiksklakennara. bk minni Karlmennska og jafnrttisuppeldi geri g tarlegri grein fyrir sumum essara vifangsefna sem eru rttltlega tlu kennslukrlum, og einnig fyrirlestrum sem birst hafa netinu (sj srstaklega fyrirlestur mlingi KH 2005: Fyrirmyndarplingar um kennslukarla). Bkin er m.a. bygg vitlum vi 14 slenskar grunnsklakennslukonur. g spuri r srstaklega um hva eim fyndist um tal um a kvennamenning vri berandi grunnsklum og hvort hn fldi karla fr. r tldu a a gti vel veri a kvennamenning rkti en a a vru miklu fremur launakjr sem fldu karla fr starfinu. En hva merkja raun og veru stahfingar um a sklar su kvennaheimur? g held etta tal s nota til minnkunar um kjarnatt kennarastarfsins, umhyggjuna. Ekki endilega a a s meint annig en a virkar annig. a er veri a tala niur til leikskla og yngri stiga grunnskla, kennaranna sem vinna essum sklastigum, og yfirleitt niur til eirra sklastiga ar sem konur eru meirihluta meal kennara, sem nna eru orin ll sklastig nema hsklastig. Og auvita er veri a gera lti r eim hluta menningarinnar sem konur hafa haldi lofti fremur en karlar. Reyndar er lka lti gert r okkur kennslukrlunum sem viljum vinna samrmi vi uppeldisfri umhyggjunnar. Umhyggja, meira a segja murleg umhyggja, er sameign kennara ekki sreign kennslukvenna!
V. Ef liti er umhyggju af hinum murlega toga sem kjarnatt sklastarfsins felur a e.t.v. sr einhverjar breytingar, tt g s sjlfu sr ekki viss um hversu miklar r yru. Kannski mest herslubreytingar fremur en eitthva alveg ntt.Fyrsti punkturinn sem g nefni er s a g held a vi kennarar eigum a kafa dpra hvernig brnum og unglingum lur, jafnvel eim fullornu einstaklingum sem skja hsklanm ea endurmenntun. Sumir hafa hyggjur af v a s veri a fara inn svi slfringa ea flagsrgjafa. g viri r hyggjur, ekki t af atvinnurttindum eirra sttta (sem g viri), heldur v a vi kennarar hfum ekki undirbi okkur ngilega vel undir a finna hrrttu lnu sem er milli kennslu og ess sem kallast mtti mefer, erum sennilega smeyk ea viljug a fara t r frsluhlutverkinu, vegna ess a jlfun okkar beinist mest a v.essi hrrtta lna fer reyndar eftir astum en lykilatrii er a margvslegar hyggjur nemenda eru ess elis a ekki arf slfring til a sinna eim heldur eru r oftar en ekki tengdar nminu sem slku og hvernig persnuleg ml tengjast v. Allir sem hafa sinnt leisgn vi ritgerar- og rannsknarverkefni og eir sem hafa sinnt leisgn vi kennaranema vettvangi ekkja hversu mikilvgt er a kunna til handleisluafera. Vi hljtum hins vegar a urfa a leggja meiri herslu a kenna kennurum a nota handleisluaferir almennu sklastarfi, ekki sst ef krafa dagsins er einstaklingsmia nm. Svo er anna ml og engan veginn skylt a vi urfum a hafa meiri agang a slfringum, flagsrgjfum, nmsrgjfum og rum srfringum sklakerfinu. nnur spurning er s hvort umhyggjan tti a vera srstk nmsgrein. Og er lfsleiknin ekki slk nmsgrein a einhverju leyti? Hollendingar hafa srstaka nmsgrein sem heitir Verzorging sem a m umhyggja. Markmi hennar er a srhver einstaklingur sem er orinn 18 ra geti s um sig sjlfur hn er bi heimspekilegs og hagnts elis (Schreuder, 1999). Mr finnst a mislegt megi af essu uppleggi lra tt g haldi reyndar a samflagsfrin slenska ea heimilis-, fjlskyldu- og samskiptafrin eins og Martin leggur hana upp s heppilegasti vettvangurinn. Lfsleiknin tti a falla inn enna stra pakka.Og hva me hugmynd a brn og unglingar lri uppeldisfri? Getur veri a a sem vi kennum riggja ra ea rettn ra dreng ea stlkum v svii ntist essum einstaklingi vi uppeldi eigin barna fullorinsrum? Getum vi vita hvort verur gagn af slkri kennslu? Vitum vi hvort lffrin ea elisvsindin sem vi kennum gagnast fullorinsrum? Nstum allir eiga eftir a umgangast brn fullorinsrum, ef ekki eigin brn, brn annars flks sem kennarar, n ea eiga frndsystkini. g er kannski farinn a rugla saman framtarhagsmunum og umhyggju ninu. etta vri nttrlega rlskemmtileg samkvmni ef etta vri fyrirlestur rkfriprfi! Kjarni mlsins er s a murlegri umhyggju nsins er ekki stefnt gegn v a hugsa um framtarvelfer.rija atrii sem g geri a srstku umtalsefni mgulegra breytinga tt til umhyggjusamara sklastarfs varar hugtaki rangur: Getum vi breytt rangurshugtakinu annig a a ni til tta sem hafa ekki veri mldir prfum? g minntist an agerir til a koma veg fyrir brottfall nemenda r skla en g er ekki sur a hugsa um tti sem g vil fella undir heimilis-, fjlskyldu- og samskiptafrin. Getum vi breytt vihorfum samflagsins til skla og nms, tt til ess a hampa umhyggjunni? a getur reynst ungur rur en g held hann s mikilvgur.Umhyggja kennara er blanda af vinnubrgum og vihorfum. a er auveldara a kenna vinnubrgin en reyndar urfa faglrar stttir a hugsa miki um vihorfin lka. Sem kennari hugsa g mjg miki um ngju og lfsfyllingu sem umhyggjan ekki sst murlega umhyggjan og samskiptin vi lkar manneskjur frir mr starfi, g reyni a rkta viringu fyrir nmi og velfer nemendanna mean g hef eitthva um lf eirra a vla. Slk umhyggja er hluti af sjlfsmyndinni.
VI. Eru slenskir kennarar eitthva a pla umhyggjunni? J, alveg rugglega en halda eim plingum ekki endilega miki lofti. Kannski er a af v a a er ekki flott samflagi sem er jaka af krfum um rangur. Kannski er a af v a einhverjir ttast a umhyggjusemi leii af sr litlar nmskrfur. En er a svo umhyggja leii af sr litlar nmskrfur? g er me stralska dmisgu: Bob Lingard og flagar hans rannskuu sklastarf Queensland stralu umfangsmikilli rannskn. Eitt af eim atrium sem au fundu og tldu hyggjuefni var pedagogies of indifference kennsluhttir ea sklastarf hugaleysis. Slk kennsla einkenndist af litlum nmskrfum til nemenda, annarra en eirra sem stunduu nmi fyrirhafnarlaust, en lka skeytingarleysi um velfer nemendanna. g hef hins vegar ekki kafa ngilega djpt rannskn eirra til a vita hvort einhver skli gaf nemendunum hafragraut morgnana eins og g tel vera slenskt fyrirmyndardmi um umhyggju sem raun og veru sameinar huga lkamlegri velfer og nminu. Lingard og flagar nota hugtaki socially just pedagogy sem mtti sennilega a sem sanngjrn kennsla ea sklastarf byggt flagslegu rttlti (Lingard o.fl., 2003; Hayes o.fl., 2006).Lingard var hr fyrir tveimur og hlfu ri rstefnu um drengjamenningu og minntist tilhneigingu a lta undan ekkt drengja me v a fela eim verkefni sem krefjast minni hugsunar en hvetja til meiri hreyfingar, fremur en leia til tttku vitsmunalega krefjandi verkefnum eins og Ardleigh Green barnasklinn Essex gerir en me honum vinnur Vesturbjarskli sem er n murskli Reykjavkurborgar um drengjamenningu. Ardleigh Green hefur vaki srstaka athygli vegna framfara drengja ar sem notaar eru aferir vi lestur og ritun sem henta bum kynjum reyndar standa nemendur sklans sig srstaklega vel breskan mlikvara. ar m nefna sgildar aferir vi a jlfa ritgerasm, bland vi ntmalegar ar sem skjvarpi er notaur til a varpa upp verkum nemenda samstundis. g tti ess kost um daginn a sitja nmskei sem sklastjri og kennari fr Ardleigh Green hldu Vesturbjarskla og hreifst mjg af. (Fr starfi Vesturbjarskla var sagt srstakri mlstofu mlinginu.) En vkjum aftur a strlsku rannskninni og varnaarorum Lingards. Hann varar hins vegar srstaklega vi v a krefjast tiltekinna vinnubraga, jafnvel eirra sem hann telur g, v a s tekin byrgin og trausti af kennurum. v ljsi ttu sveitarflg sem ba til milga sklastefnu fyrir leik- og grunnskla a huga sinn gang. v ljsi ttum vi a huga okkar gang me samrmingu framhaldssklakerfisins ea hsklakerfisins.
VII.g hef starfa remur sklastigum, grunn-, framhalds- og hskla-. Og eftir a g gerist fyrir rmum tu rum tttakandi a mennta leiksklakennara opnaist um margt vari sn til sklamla v a uppruni leiksklastarfsins er lkur sgu starfsins hinum sklastigunum remur sem g nefndi. g er sannfrur um a umhyggja sem kjarnattur sklastarfs er miklu sur, ef nokkurn skapaan hlut, umdeild v sklastigi. ann htt getum vi annars staar lrt af leiksklunum .e. ef g hef rtt fyrir mr um .En a gildir um leiksklastarf alls ekki sur en anna sklastarf a vi verum a viurkenna a a er hgt a lra umhyggju og a er hgt a kenna umhyggju engu sur en elisfri ea slensku .e. ef vi samykkjum a umhyggja s ekki einber persnuleiki, jafnvel af dulrnum toga. Ea eru hugi elisfri og slenskukunntta mefddir eiginleikar? g viurkenni samt a a er ekki hgt a fyrirskipa umhyggju en a er heldur ekki hgt a fyrirskipa kunnttu elisfri ea huga slensku. En a er hgt a kenna umhyggju sem vinnubrg og a nokkru marki hafa hrif vihorfin, a.m.k. kenna um lkar astur barna og hvaa hrif r astur kunna a hafa lan eirra. bkinni minni sem g vitnai til an, Karlmennsku og jafnrttisuppeldis, ri g rlti um kennaranmi og mikilvgi ess a vi, sem kennum kennarahsklum, setjum upp kynjagleraugu egar vi kennum nemendum a greina flagsleg mynstur sem hafa hrif sklastarfi. g legg hi sama til me umhyggjuna vi okkur ll: Setjum umhyggjugleraugun nefi og skoum hvar eigin starfi hin murlega best vi og hvernig umhyggju-vinnubrg muni skila rangri. En g held lka a greining flagslegra mynstra, t.d. lkra krafna sem gerar eru til drengja og stlkna, s undirstaa ess a umhyggja vinnubrgum breyti einhverju. Sumir frimenn kalla slk vinnubrg innsi me herslu a innsi s hfileiki sem s hgt a lra ea jlfa en ekki eitthva dularfullt sem enginn getur vita hvenr hann ea hn br yfir hfileikanum.
VIII.A lokum: Eins og g nefndi an tel g varhugavert a fyrirskipa breytingar vinnuaferum. Er ekki mtsgn flgin v a g hef hr dag haldi v fram a vi urfum a breyta sklastarfi gera umhyggju a kjarna ess? Ea hva? g hef eiginlega ekki hyggjur af v tt a kunni a vera mtsgn falin v hef reyndar mjg gaman af essum mtsgnum v a reynir mann finna lausn. Vissulega geri g krfur af essum toga til nemenda minna .e. a eir hugsi um velfer sinna nemenda nt og framt en g hef ekkert fyrirskipunarvald ea eftirlitsmguleika egar eir eru komnir r mnum hndum. En fyrst og fremst felst mlflutningur minn hr dag v a mr finnst g ekki vera a krefjast heldur vera a bija ykkur sem hinga komu sjlfviljug, bija ykkur fallega a gera umhyggju a kjarna sklastarfsins og mipunktinn sjlfsmynd okkar sem kennara llum sklastigum.
Heimildir
Anna Elsa Hreiarsdttir (2006) Flk heldur a vi sum fleiri. Vitalsrannskn vi slenska leiksklakennara (birt meistaraprfsritger, Hsklinn Akureyri). Carrington, Victoria (2001) Globalization, Family and Nation state: Reframing family in new times, Discourse, 22, 185196. Hayes, Debra o.fl. (2006) Teachers and schooling making a difference. Productive pedagogies, assessment and performance (Crows Nest, Nju Suur-Wales, Allen & Unwin). Esteve, Jose M. (2000) The transformation of the teachers' role at the end of the twentieth century: New challenges for the future, Educational Review, 52, 197207. Inglfur sgeir Jhannesson (1999) Srhf ekking kennara, Uppeldi og menntun, 8, 5775. Inglfur sgeir Jhannesson (2004) Karlmennska og jafnrttisuppeldi (Reykjavk, Rannsknarstofa kvenna- og kynjafrum vi Hskla slands). Inglfur sgeir Jhannesson (2006) Different ChildrenA Tougher Job. Icelandic teachers reflect on changes in their work. European Educational Research Journal, 5, 140151. DOI: 10.2304/eerj.2006.5.2.140. Bob Lingard o.fl. (2003) Leading learning: Making hope practical in schools (Maidenhead og Philadelphia, Open University Press). Martin, Jane Roland (1992) The schoolhome. Rethinking schools for changing families (Cambridge og London, Harvard University Press). Martin, Jane Roland (1996) There's too much to teach: Cultural wealth in an age of scarcity, Educational Researcher, 25, 2, 410, 16. Popkewitz, Thomas S. (1998) Struggling for the soul. The politics of schooling and the construction of the teacher (New York og London, Teachers College Press). Schreuder, Pauline R. (1999) Gender in Dutch general education. The case of taking care, Gender and Education, 11, 195206.
EFTIRSKRIFT 1g sleppti smklausu um a sem g hafi flett upp slenskri orabk (3. tg., Edda, 2002). henni er umhyggja skilgreind sem umnnun ea umhugsun, og a a bera umhyggju fyrir e-m merkir a lta sr annt um velfer einhvers. Enska ori care sem er nausynlegt hinu frilega samhengi af v g var a vitna bandarskan heimspeking ir svipa, en er lka skilgreint sem hlutverk ea srstakt verkefni, sbr. egar brf er sent to care of, jafnvel ir a hyggjuefni ea agt (Ensk-slensk orabk, rn og rlygur, 1984). raun og veru eru essar skilgreiningar gtar v a vi gtum t fr eim rkrtt hvort vi urfum nja lnu orabkinni fyrir umhyggju kennara llum sklastigum. g held a fagorabkinni minni muni hugtkin innsi og umhyggja vera ru sameiginlega.
EFTIRSKRIFT 2 [20. oktber 2007, lgu 1. nvember 2007] fyrirspurnum lok fyrirlesturins og samrmum vi kollega kom mislegt fram, m.a. hvers vegna g hefi ekki vitna tiltekna ea tiltekna frimenn ea fari betur t tilteknar hugmyndir, allt gildar athugasemdir. Fyrirlesturinn er hins vegar hugvekja flutt upphafi rstefnu undir yfirskriftinni Samskipti, umhyggja, sambyrg. Honum var aldrei tla a vera anna en etta og g notai v tkifri til a skrifa a sem mig langai mest a segja um mlefni og v samhengi sem fyrri rannsknir og skrif mna gefa tilefni til.
Inglfur sgeir Jhannesson 2007

Hlfi landinu vi gegndarlausum virkjunum gu lvera

tilefni af beini tsklaklerks um lver Jesnafni bi g ramenn landsins um a gera allt sem eir geta til a hlfa landinu fyrir framhaldandi gegndarlausum virkjunum handa lverum. etta segi g eigin nafni - en g get samt alveg mynda mr a John Lennon,sem einu stuai heimsbyggina me v a segja a Btlarnir vru ekktari enJes Kristur,hefi stutt essa krfu mna; og g veit fyrir vst anna tnlistarlegt trnaargo mitt, Bjrk Gumundsdttir, hefur sett fram sambrilega krfu.

Er hlutverk framhaldsskla a ba til mefrilega nemendur fyrir hskla?

Frlegt er a skoa gamlar blaagreinar sem g hef skrifa - hr er ein eirra, birt DV 5. febr. 1986

Fyrir rmum tveimur rum hlt Bandalag hsklamanna rstefnu um undirbning hsklanms og agang a v. Erindi rstefnunnar voru gefin t litlu hefti ri sar. eim kennir margra grasa og frummlendur hreint ekki sammla. Hr er ekki tlunin a ra efni rstefnunnar til hltar, heldur drepa eitt atrii sem nokku bar gma, .e. undirbning nemenda fyrri sklastigum.

Eiga skla a ba til nemendur?

Margir lta svo a hlutverk lgri" skla s a ba til nemendur" fyrir skla sem eftir koma. Sjnarmi kennslustjra Hskla slands nefndri rstefnu virist vera af rum toga. Hann telur a a s nokkur kostur t af fyrir sig a f nemendur yngri a rum til hsklanms en n er. Lklega m gera r fyrir v a nemendur su v hrifagjarnari ea nmfsari sem eir eru yngri, a v eldri sem menn vera v fastmtari og sveigjanlegri vera skoanir eirra og vihorf" (bls. 51). etta sjnarmi er mikilli andstu vi au sjnarmi a meginhlutverk skla s a roska nemendur og ba undir lfi.

Fjlbreytni hefur aukist framhaldssklanmi og g tel brnt a gera enn betur. a sem sst m er a t r sklum komi einlit hjr nemenda sem allir hafa innbyrt smu ekkingaratriin gagnrnislaust. Ef sklar mia allt starf sitt vi nsta skla eins og hann er, verur aldrei neitt anna en stnun. a verur heldur aldrei neinn mguleiki a roska lriskennd nemenda ef eir eiga a vera sem mefrilegastir" og hlnastir yfirbourum snum.

Hafa sklar versna?

Algengt er a heyra v haldi fram a sklar lttist sfellt. g hygg a etta su tmar bbiljur og sustu 10 til 15 rum hafi t.d. nmsefni menntaskla bi aukist og yngst. Miklar framfarir hafa lka ori grunnsklum sklastarfi er ekki jafnmiki niurreyrt rtt fyrir a mr og mrgum rum finnist samt of hgt mia.

Margir hsklamenn kvarta undan verri nemendum" r framhaldssklum. Sj eir kannski eftir eltusklunum" sem svo fir ttu agang a? Gumundur Magnsson, hagfriprfessor, sem var rektor H sagi essari rstefnu: g held a a megi segja sem almenna niurstu a stdentar r hinum nju fjlbrautasklum komi heldur verr t en stdentar r hefbundnum menntasklum og Verslunarskla slands " (bls.43). Og meal kollega minna framhaldssklum er oft nldra yfir ekkingarleysi busanna.

Heilmiklir fordmar felast essum vihorfum sem g hef lst. au byggjast hj mrgum ekkingarleysi v hva gert er sklastigum sem undan koma. Sklar urfa a laga sig a jflaginu og eim nemendum sem a jflag skapar.

Arsemi ea persnuroski?

Persnuroska er erfitt a meta t fr arsemissjnarmium. Mig minnir a leiara DV fyrr vetur hafi a veri gert og kvarta undan llegri framleini" skla. Hugtakinu framleini er erfitt a beita sklastarf af skynsamlegu viti v a a er svo erfitt a skilgreina hva persnuroski og manngildi eru. Auveldara er a skilgreina hva nemandi a kunna strfri, finna nmsefni sem svarar til eirra markmia og mla svo (me prfi), heldur en gera sama hlutinn um manngildi.

ess vegna m ekki lta fjrfestingu sklum sem hverja ara fjrfestingu sem a skila ari kvenum tma, heldur hn a skila jflagi fullu af vel menntuum einstaklingum og sem allra mefrilegustum" eim skilningi a eir taki ekki vi boskap yfirboara gagnrnislaust og tri ekki allri Morgunblaslygi", hvar sem hn birtist.

Sj einnig http://www.ismennt.is/not/ingo/MENNTC.HTM


Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband