Bloggfćrslur mánađarins, ágúst 2008

Fuglasafn Sigurgeirs í Mývatnssveit

Á sunnudaginn heimsótti ég Fuglasafn Sigurgeirs Stefánssonar í Ytri-Neslöndum í Mývatnssveit sem opnađ hafđi veriđ viku áđur í stórglćsilegu nýju húsi á bakka Mývatns rétt viđ bćinn. Geiri í Neslöndum byrjađi ungur ađ safna eggjum og síđar lét stoppa upp fugla og kom upp stóru safni í litlum skúr sem margir fengu ađ skođa, heimsótti ég safniđ sumariđ 1998, sem reyndist eitt af síđustu skiptunum sem ég hitti Sigurgeir ţví ađ hann fórst í slysi á Mývatni haustiđ 1999. Sigurgeir hafđi ţá eignast eintök af nćr öllum fuglum Íslands, auk margra erlendra fugla og tveggja af sumum tegundum.

Fjölskylda hans og vinir hafa nú látiđ rćtast ţann draum Sigurgeirs ađ koma safninu fyrir í góđum húsakynnum. Og ţađ eru heldur betur húsakynnin, skal ég segja ykkur. Manfređ Vilhjálmsson arkitekt sem líka teiknađi Stórutjarnaskóla og Ţjóđarbókhlöđuna, ef ég veit rétt, teiknađi hús sem mjög lítiđ ber á á vatnsbakkanum, en ţegar inn er komiđ, er ţar glergluggi međ stórkostlegu útsýni út Neslandavíkina og fuglalífiđ ţar. Safniđ sjálft er í myrkvuđu rými, eins konar helli, og nýtur sín afar vel. Eitt af innri einkennum hússins er vatnsgjá, ţema tekiđ úr náttúru Mývatns; hún liggur í geisla innan úr fuglasafnshellinum út á stétt vatnsmegin hússins. Stórglćsileg hugmynd. Viđ hliđ safnsins er minna hús sem hýsir frćgan bát sem var notađur til flutninga á Mývatni, bćđi á fólki og varningi, skilst mér. Í Fuglasafninu er líka hćgt ađ njóta veitinga og ţađ er hćgt ađ detta í vatnsgjána góđu sem ađ vísu er afar grunn.


Sóknargjöld til lífsskođunarfélaga

Eitt af ţeim mörgu málum sem fór fram hjá mér í störfum Alţingis í vetur er tillaga Kristjáns Ţórs Júlíussonar til ţingsályktunar á ţingskjali 582 (346. mál) ţar sem hann leggur til ađ viđ sem erum utan trúfélaga höfum aukiđ val um hvert sóknargjöld í okkar nafni renna. Sóknargjöld eru ţannig greidd ađ ríkiđ leggur til lága upphćđ í nafni allra einstaklinga sem voru „16 ára eđa eldri í lok nćstliđins árs á undan gjaldári“, eins og ţađ er orđađ í lögum nr 91/1987. Gjaldiđ var tćpar 9500 kr. á árinu 2007 og breytist (hćkkar) árlega skv. flóknu útreikningskerfi, og greiđir hana til trúfélags viđkomandi skv. ţjóđskrá. 

Sóknargjald í nafni okkar sem tilheyrum ekki trúfélögum rennur til Háskóla Íslands. Sú upphćđ var orđin margir tugir milljóna síđasta ţegar ég vissi og er variđ til margvíslegra ţarfra mála innan Háskólans. Viđ sem greiđum ţetta gjald höfum litiđ eins vel og viđ getum eftir ţví ađ ţessir fjármunir renni ekki til guđfrćđideildar, eins og margir óttuđust, eđa almennrar starfsemi ţeirra stofnana sem hún rćđur á einhvern hátt yfir og höfum notiđ fulltingis Umbođsmanns Alţingis í ţeim efnum. Gjaldstofn ţessi mun vera orđinn svo hár ađ ţađ gćti skađađ Háskólann ađ fella međ öllu niđur án ţess ađ til komi jafnhá upphćđ. 

Tillaga Kristjáns er ađ „einstaklingar utan trúfélaga hafi aukiđ val um ţađ hvert sóknargjöld ţeirra renna“ og Alţingi feli kirkjumálaráđherra ađ endurskođa ákvćđi laga um sóknargjöld. Kristján leggur svo til í greinargerđ sinni ađ einstaklingum sem standa utan trúfélaga geti veriđ gefinn kostur á ađ velja annan háskóla en ţann sem tilgreindur er í núgildandi lögum. Jafnframt er mćlst til ađ kannađ verđi hvort einstaklingar utan trúfélaga geti óskađ eftir ţví ađ gjöld ţeirra renni til ákveđinna líknarfélaga.“ 

Auđvitađ eigum viđ sem ekki tilheyrum trúfélagi ađ fá ađ ráđa ţví hvernig sóknargjöldum okkar er variđ, eins og ţeir sem tilheyra kirkjudeildum og taka ţátt í safnađarstarfi gera. Ég er reyndar ekki sérlega hlynntur ţví ađ gjaldstofn af ţessum toga fjármagni háskólastarf og sé ekki góđ rök til ţess heldur vil ég ađ gjaldiđ geti runniđ til lífsskođunarfélaga á borđ viđ Siđmennt eđa annarra félaga sem vinna á grunni manngildishugmynda, svo sem Amnesty eđa Rauđa Krossins. Ţá sé ég ekki neitt ţví til fyrirstöđu ađ náttúru- og umhverfisverndarsamtök ćttu ađ eiga tilkall til ţess ađ geta kallast lífsskođunarfélög og geti sótt um ađ vera á skrá sem hćgt er ađ merkja viđ á skattframtalinu. Jafnframt tel ég hćpiđ ađ trúfélög sem mismuna fólki eftir kynhneigđ, ef einhver eru, fái fjármuni úr ríkissjóđi í nafni sóknargjalda. 

Ţegar á allt er litiđ er tillaga Kristjáns hins vegar mjög góđ og jafnvel líkleg til lausnar á leiđinlegu máli ţar sem borgurum landsins hefur veriđ mismunađ međ lögum. Ég fć ekki séđ ađ tillagan hafi veriđ rćdd í ţinginu og ég hvet hann sterklega til ađ taka máliđ upp ađ nýju međ ţeirri breytingu ađ hugtakiđ líknarfélög verđi lífsskođunarfélög.


Landsskipulag og lýđrćđi

Ég las í 24 stundum í morgun ađ varaformađur umhverfisnefndar Alţingis kćrđi sig ekki um ákvćđi í frumvarpi til laga um skipulag - ákvćđi um landsskipulag.

En hvađ er landsskipulag? Í frumvarpinu kemur fram ađ umhverfisráđherra eigi ađ leggja fram á Alţingi sem tillögu til ţingsályktunar um landsskipulagsáćtlun. Hún skal marka stefnu stjórnvalda í skipulagsmálum og fjalla um mál sem varđa almannahagsmuni. Landsskipulagsáćtlun er eftir ţörfum ćtlađ ađ samrćma stefnu stjórnvalda í ólíkum málaflokkum sem snerta skipulagsgerđ sveitarfélaga og í henni er stefna stjórnvalda um sjálfbćra ţróun útfćrđ. Sérstaklega er tekiđ fram ađ mikilvćgt sé ađ landsskipulagsáćtlun sé kynnt opinberlega enda er í henni fjallađ um almannahagsmuni og fá ţannig fram sjónarmiđ íbúa og hagsmunaađila. Mćla á fyrir um ađ tillaga ađ landsskipulagsáćtlun skuli auglýst opinberlega til ađ tryggja ađ hún sé ađgengileg öllum og ađ almenningi verđi gefiđ tćkifćri til ađ koma međ athugasemdir sínar viđ tillöguna innan átta vikna frá ţví ađ hún var birt. Jafnframt er lagt til ađ tillagan sé send til umsagnar sveitarfélaga og hagsmunasamtaka, sbr. 3. mgr.

Ég sé ţví ekki beinlínis hvađ á ađ vera á móti slíkri áćtlun. Ţvert á móti, ég sé fátt mćla gegn henni af sjónarhóli almennings og langtímahagsmuna. Og hagsmunir almennings er miklu oftar langtíma- en skammtímahagsmunir. Međan hagsmunir verktaka og stjórnmálamanna kunna ađ vera skammtímahagsmunir og ćttu ekki ađ sitja í fyrirrúmi. Ég hvet Ţórunni Sveinbjarnardóttur, umhverfisráđherra, til ađ láta ekki undan međ landsskipulagiđ, og ađra stjórnmálamenn og -flokka til ađ styđja ţessa mikilvćgu lagabreytingu.


Árleg busunartíđ í framhaldsskólum nálgast

Bráđlega mun starf framhaldsskóla landsins hefjast, og um leiđ áhyggjur margra nýliđa af svokölluđum busavígslum, sem fara fram í flestum eđa öllum framhaldsskólum. Busavígslurnar eru margar hverjar niđurlćgjandi og ţađ er tilhneiging til ađ gera lítiđ úr nýliđunum. Sumar eru jafnvel ofbeldisfullar en taliđ er ađ dregiđ hafi úr hvoru tveggja á síđustu árum ţar sem skólayfirvöld og nemendur hafa tekiđ höndum saman. Ţó er hćtt viđ ađ ţeim verđi síđur ágengt gegn "meinlausari" ađferđum viđ niđurlćginguna, m.a. vegna ţess ađ eldri nemendur eru ógagnrýnir á eđa afskiptalausir um busunina.

Eftir ađ hafa séđ myndir af busavígslu Menntaskólans af Egilsstöđum í ţćttinum Gettu betur í Sjónvarpinu í febrúarlok fyrir ţremur árum var mér meira en nóg bođiđ. Ţessi "athöfn", sem var valin af menntskćlingum sjálfum sem sýnishorn úr skólastarfinu, fólst m.a. í ţví ađ nýliđarnir voru látnir skríđa í drullupollum. Ég átti samtal viđ ţáverandi umbođsmann barna um máliđ og í framhaldinu skrifađi ég umbođsmanninum og menntamálaráđuneytinu bréf. Mér er kunnugt um ađ menntamálaráđuneytiđ skrifađi skólameisturum bréf í kjölfariđ og nú hefur Umbođsmađur barna skrifađ framhaldsskólunum bréf um efniđ. Sjá einnig blogg mitt frá fyrra ári.


Verđur ákvörđun um Helguvík endurskođuđ?

Bergur Sigurđsson hjá Landvernd telur í ţessari frétt mögulegt ađ ákvörđunin um Helguvík verđi tekin upp. Spurning hvort ţađ verđur gert formlega eđa hvort ţađ verđur gert ţannig ađ orkuflutningar og orkuöflun verđi sett í einn pakka, ţví ađ ţar er mikil óvissa um hvađa virkjanir á ađ smíđa til ađ fá orku. Nema auđvitađ rafmagniđ komi úr raflínum eins og bćđi bćjarstjórinn í Reykjanesbć og talsmađur Alcoa á Norđurlandi hafa látiđ hafa eftir sér (sjá bloggfćrslu í júlí).


mbl.is Formsatriđi ráđa niđurstöđunni
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Viđbrögđ Sjálfstćđisţingmanna, ráđherra og verkalýđsforingja

Ţađ hefur veriđ nokkuđ ótrúlegt ađ fylgjast međ ţví sem margir ráđherrar og ţingmenn stjórnarflokkanna hafa sagt um máliđ í fjölmiđlum. Illugi Gunnarsson telur til dćmis ađ úrskurđurinn grafi undan trúverđugleika ríkisstjórnarinnar viđ ađ fást viđ efnahagsvandann sem nú er (Fréttablađiđ 2. ág. 2008, bls. 4). En ég spyr hvernig undan trúverđugleika ríkisstjórnarinnar sé hćgt ađ grafa úr ţví ađ hún hefur framkvćmd á borđ viđ ţessa sem ráđ. Kjartan Ólafsson óttast ađ úrskurđurinn fćli erlenda fjárfesta frá landinu (RÚV, kvöldfréttir, 3. ág.). Kjartan er varaformađur umhverfisnefndar Alţingis en hefur samt meiri áhyggjur af hagsmunum erlendra fjárfesta sem vilja nýta sér flýtileiđir inn í íslenskt samfélag en ţví ađ náttúru landsins sé hlíft. Ađalsteinn Baldursson verkalýđsforingi á Húsavík fer ekki síđur mikinn en Sjálfstćđisţingmennirnir tveir og talar um svik og rýting í bakiđ (sami stađur og Illugi). Fyrir utan ţau ummćli Kristjáns Ţórs Júlíussonar sem vísađ er í í ţessari frétt og ummćli iđnađarráđherra ađ ţađ vćri óţarfi ađ setja framkvćmdirnar í sameiginlegt mat sem mig minnir ađ vćru í Ríkisútvarpinu einhvern tíma í gćr. Ţórunn Sveinbjarnardóttir hefur eflaust vitađ ađ ţađ ţyrfti kjark til ađ taka ákvörđun sína, ađ hún myndi mćta andstreymi víđa í valdahópum - en tók ákvörđunina samt og á heiđur skilinn fyrir vikiđ.

Auđvitađ er úrskurđur umhverfisráđherra pólitískur úrskurđur en ekki bara lagatćknilegur gjörningur. Hann er túlkun á ţeim lögum sem gilda um mat á umhverfisáhrifum, túlkun sem ber ađ fagna ţví ađ hún hlýtur ađ hafa fordćmisgildi. Úrskurđurinn kemur ţví miđur ekki í veg fyrir ađ álveriđ verđi reist, jafnvel ekki ţótt í ljós komi ađ af framkvćmdunum í heild verđi umtalsverđ og óásćttanleg umhverfisáhrif, ţví ađ sveitarfélög fara ekki eftir áliti Skipulagsstofnunar ef ţau komast hjá ţví, sbr. svokallađan Dettifossveg frá Dettifossi upp á Hringveg ţar sem gefiđ var út framkvćmdaleyfi.

Úrskurđurinn nú um matiđ á álverinu kemur samt í veg fyrir ađ hćgt sé ađ búta framkvćmdirnar niđur í parta sem hver og einn veldur ekki skađlegum áhrifum. Og hann stuđlar ađ ţví ađ ţađ ćtti ađ verđa auđveldara fyrir almenning ađ henda reiđur á ýmsum skýrslum og úrskurđum á ólíkum stigum, sem hefur veriđ býsna örđugt ađ gera undanfariđ. Úrskurđurinn verđur líka vonandi til ţess ađ fá fram hin raunverulegu áform Alcoa um orkuöflun til viđbótar ţví sem fćst frá Ţeistareykjum, Kröflu og Bjarnarflagi. Á ađ fara í Skjálfandafljót eđa Jökulsárnar í Skagafirđi? Eđa Jökulsá á Fjöllum eđa Laxá? Eđa flytja orku úr Ţjórsá norđur?


mbl.is Ákvörđun ráđherra kom mjög á óvart
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband