Bloggfćrslur mánađarins, mars 2007

Stóri veggjakrotsvandinn

NÝLEGA var ég nokkra daga í Reykjavík í ţeim erindagjörđum ađ sitja landsfund Vinstri grćnna. Á leiđ minni úr Hlíđunum í áttina ađ fundarstađnum viđ Sigtún gekk ég ţrjá daga í röđ um undirgöngin undir Miklubraut viđ Lönguhlíđ og fram hjá Kennaraháskóla Íslands viđ Stakkahlíđ. Víđa á ţessari leiđ er veggjakrot – graffíti – ekki síst í undirgöngunum, en einnig á veggjum Kennaraháskólans en mest ţó á íţróttahúsi hans.

Myndlistarsýning í undirgöngum

Listakonan Rósa Sigrún Jónsdóttir sýnir nú 31 mynd sem hún tók af graffíti í undirgöngunum undir Miklubrautina. Ţar sést ţróun krotsins í mánuđinum á skemmtilegan hátt.

Ţađ var líka forvitnilegt ađ fylgjast međ sýningunni og vettvangi hennar: Fyrsta daginn sem ég gekk ţarna um var megn málningarstćkja af nýrri málningu og allar myndirnar, en svo smáminnkađi málningarlyktin, kom nýtt krot og nokkrar myndir voru farnar af veggnum og lágu í undirgöngunum.

Rannsóknir á graffíti

Í febrúar voru tveir ţćttir á Rás 1 í Ríkisútvarpinu um graffíti međ viđtölum viđ graffara, ţ.e. ţá sem búa til graffíti, og frćđimenn. Ţar kom fram ađ graffíti er alţjóđlegt fyrirbrigđi og í mörgum borgum erlendis eru stađir ţar sem graffarar mega annađhvort krota eđa ţađ er látiđ afskiptalaust. Stórskemmtilegir ţćttir hjá Lísu Páls á föstudögum klukkan ţrjú.

Raunar er alls ekki sanngjarnt ađ tala um graffíti sem "krot" – nema ţá kannski einhvern hluta ţess. Frćđimenn í viđtölunum gerđu mikinn greinarmun á listrćnni tjáningu sem oft byggist á flókinni framsetningu, margbreytilegu mynstri ţar sem t.d. stafir eru litađir. Viđmćlandinn Ţórdís Claessen, sem vinnur ađ bók um graffíti, líkti fallegustu myndunum viđ mynstur í "persnesku teppi". Raunar ţarf ekki mikla myndlistarmenntun til ađ njóta fallegasta veggjakrotsins; ţađ er einfaldlega svo skemmtilegt. Áhugavert var ađ heyra í íslenskum graffara sem fannst lítiđ til byrjendenna koma, einkum af ţví ađ ţeir krotuđu á stađi sem ekki vćri viđ hćfi ađ krota á og skemmdu ţannig fyrir ţeim sem héldu sig innan smekklegra ramma.

Graffíti er bćđi rannsakađ sem myndlist og sem félagslegt fyrirbrigđi, jafnvel sem markađslegt fyrirbrigđi. Ungt fólk vill tjá sig á listrćnan hátt – má ţá ekki tala um graffíti-listamenn? – og ţađ vill koma pólitískum skilabođum á framfćri. Graffíti hefur líka stundum veriđ upphaf ađ starfsferli í myndlist.

Er stríđiđ viđ veggjakrot fjáraustur?

Morgunblađiđ sagđi frá "sprengingu" í veggjakroti í vetur (baksíđan 26. febrúar sl.) – og heyrst hefur sá orđrómur ađ ţađ hafi aukist sem andsvar viđ sterkari háţrýstidćlur til ađ ná af krotinu. Til hvers í ósköpunum er veriđ ađ fara í öll 23 undirgöng Reykjavíkurborgar á hverjum degi til ađ hreinsa krot? Í útvarpsţáttunum kom fram ađ á annađ hundrađ milljónum króna sé variđ til hreinsunarinnar.

Mér virđast áhyggjur reykvískra borgaryfirvalda af graffíti of miklar. Nýtum orkuna fremur í ađ leyfa graffíti sums stađar en sporna viđ ţví annars stađar. Graffíti-listamenn hafa nokkrum sinnum fengiđ tćkifćri til ađ koma list sinni á framfćri á tilteknum stöđum. Vćri hćgt ađ merkja stađi sem "má" mála og krota á; erlendis munu vera slíkir leyfilegir stađir? Undir ţetta tók t.d. lögreglumađur sem rćtt var viđ í ţáttunum og borgarstjóri sagđist tilbúinn til ađ rćđa ţetta viđ graffarana. Of mikil bjartsýni er ţó ađ ćtla ađ slíkar ađgerđir muni koma alveg í veg fyrir krot sem flokka mćtti undir skemmdarverk. Kannski viđ losnuđum fremur viđ krot í formi skemmdarverka ef listnám í grunnskólum yrđi aukiđ?

Meiri hreinsun – meira krot?

Gćti veriđ ađ hin ósmekklega áletrun á suđurhliđ Kennaraháskólans, og er óprenthćf, hefđi aldrei komiđ fram ef krotiđ í undirgöngunum viđ Lönguhlíđ fengi ađ vera í friđi fyrir háţrýstidćlunum? Enginn viđmćlendanna í ţáttum Lísu, hvorki graffíti-listamennirnir né ađrir, varđi áletrun af ţví tći sem "prýddi" Kennaraháskólann – og ekki heldur listafólk sem ég hef ónáđađ međ ţessu umrćđuefni undanfarna daga. Ţannig ađ ţađ eru mörk í graffíti eins og á öđrum sviđum mannlífsins. Og eiga ađ vera ţađ – en ţau geta ekki ţróast af viti ef allt er bannađ. Munum líka ađ graffíti-listamenn eru ekki hćttulegir glćpamenn og ađ graffíti-vandinn er ekki neitt viđlíka jafnalvarlegur og spilakassar eđa klám.

Graffíti á ađ rannsaka meira fremur en eyđa svona miklum fjármunum í hreinsun. Á flestum öđrum sviđum er rannsakađ hvađa ađferđir skila bestum árangri. En ţá ţurfum viđ reyndar ađ vita hvort minna krot er einhlítur mćlikvarđi á meiri árangur eđa hvort betra krot á heppilegri stöđum er skárri kvarđi. Rannsóknir gćtu líka eytt fordómum gagnvart graffíti, aukiđ skilning á listgreininni og hjálpađ til viđ ađ draga mörkin gagnvart ţví hvar graffíti á heima og hvar ekki.

Höfundur er prófessor viđ Háskólann á Akureyri og áhugamađur um myndlist.


Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband